Mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ na-esi n'ọkụ site n'ịkpọ ebe mmanụ siri ike - dịka nkụ, ihe mkpofu ihe ubi, na nsị - maka isi nri na ikpo ọkụ.
Ọkụ nke mmanụ ọkụ ndị dị otú ahụ, ọkachasị n'ezinụlọ ndị dara ogbenye, na-ebute mmetọ ikuku nke na-ebute ọrịa iku ume nke nwere ike ibute ọnwụ tupu oge eruo. WHO kpọrọ mmetọ ikuku n'ime ụlọ "ihe egwu kachasị ukwuu n'ụwa maka ahụike gburugburu ebe obibi."
Mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ bụ otu n'ime ihe ndị kacha ebute ọnwụ n'oge
Mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ bụ ihe kacha ebute ọnwụ n'oge na mba ndị dara ogbenye
Mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ bụ otu n'ime nsogbu gburugburu ebe obibi kachasị ukwuu n'ụwa - karịsịa makandị kasị daa ogbenye n'ụwandị na-anaghị enweta mmanụ ọkụ dị ọcha maka isi nri.
IheIbu Ọrịa zuru ụwa ọnụbụ nnukwu nnyocha zuru ụwa ọnụ gbasara ihe kpatara ọnwụ na ọrịa na ihe ndị nwere ike ibute ya, nke e bipụtara na akwụkwọ akụkọ ahụike.Akwụkwọ Lancet.2E gosiri atụmatụ ndị a nke ọnụọgụgụ ọnwụ kwa afọ nke sitere na ọtụtụ ihe egwu dị iche iche ebe a. E gosiri chaatị a maka mkpokọta zuru ụwa ọnụ, mana enwere ike inyocha ya maka mba ma ọ bụ mpaghara ọ bụla site na iji mgbanwe "mba mgbanwe".
Mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ bụ ihe nwere ike ibute ọtụtụ ihe na-akpata ọnwụ n'ụwa, gụnyere ọrịa obi, ụkwara nta, ọrịa strok, ọrịa shuga na kansa akpa ume.3N'ime chaatị a, anyị na-ahụ na ọ bụ otu n'ime ihe ndị kacha akpata ọnwụ n'ụwa niile.
Dịka okwu ndị a si dịIbu Ọrịa zuru ụwa ọnụọmụmụ ihe 2313991 bụ ihe kpatara mmetọ dị n'ime ụlọ n'afọ gara aga.
Ebe ọ bụ na data IHME ka dị ọhụrụ, anyị na-adaberekarị na data IHME n'ọrụ anyị na mmetọ ikuku n'ime ụlọ. Mana ọ dị mkpa ịmara na WHO na-ebipụta ọnụọgụgụ ndị nwụrụ anwụ na mmetọ ikuku n'ime ụlọ. Na 2018 (data kachasị ọhụrụ dị), WHO mere atụmatụ na nde mmadụ 3.8 nwụrụ.4
Mmetụta ahụike nke mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ dị oke elu karịsịa na mba ndị nwere obere ego. Ọ bụrụ na anyị eleba anya na mmebi nke mba ndị nwere obere ndeksi mmekọrịta mmadụ na ibe ya - 'SDI dị ala' na chaatị mmekọrịta - anyị na-ahụ na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ so n'ime ihe ndị kacha njọ na-akpata nsogbu.
Nkesa zuru ụwa ọnụ nke ọnwụ sitere na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ
Mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ na-akpata ọnwụ 4.1% n'ụwa niile.
E kwuru na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ bụ ihe kpatara ọnwụ mmadụ 2313991 n'afọ gara aga. Nke a pụtara na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ kpatara 4.1% nke ọnwụ zuru ụwa ọnụ.
Na maapụ ebe a, anyị na-ahụ òkè nke ọnwụ kwa afọ nke mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ n'ụwa niile.
Mgbe anyị na-atụnyere òkè nke ọnwụ ndị e ji mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ tụnyere ma n'oge ma ọ bụ n'etiti mba dị iche iche, anyị anaghị atụnyere oke mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ, kamakwa oke ya.n'ihe metụtara yaihe ndị ọzọ nwere ike ibute ọnwụ. Oke mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ anaghị adabere naanị na mmadụ ole nwụrụ n'oge ọ na-adịghị anya, kamakwa ihe ndị ọzọ mmadụ na-anwụ na otú nke a si agbanwe.
Mgbe anyị lere anya na òkè ndị nwụrụ site na mmetọ ikuku n'ime ụlọ, ọnụọgụgụ dị elu n'ofe mba ndị kacha nwee ego na Sub-Saharan Africa, mana ọ dịghị iche na mba ndị dị n'Eshia ma ọ bụ Latin America. N'ebe ahụ, oke mmetọ ikuku n'ime ụlọ - nke a na-egosipụta dị ka òkè nke ọnwụ - ekpuchiwo site n'ọrụ nke ihe ndị ọzọ dị ize ndụ na obere ego, dị ka obere ohere ịnweta ya.mmiri nchekwa, ogbenyeịdị ọchana mmekọahụ na-adịghị mma nke bụ ihe egwu makaHIV/AIDS.
Ọnụọgụgụ ọnwụ kacha elu n'ime mba ndị nwere obere ego
Ọnụọgụ ọnwụ sitere na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ na-enye anyị ntụnyere ziri ezi nke ọdịiche dị na mmetụta ọnwụ ya n'etiti mba dị iche iche na ka oge na-aga. N'adịghị ka òkè nke ọnwụ ndị anyị mụrụ na mbụ, ọnụego ọnwụ anaghị adabere n'otú ihe ndị ọzọ na-akpata ọnwụ si agbanwe.
Na maapụ a, anyị na-ahụ ọnụọgụ ọnwụ sitere na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ n'ụwa niile. Ọnụọgụ ọnwụ na-atụle ọnụọgụ ọnwụ kwa mmadụ 100,000 n'otu mba ma ọ bụ mpaghara a kapịrị ọnụ.
Ihe doro anya bụ nnukwu ọdịiche dị na ọnụọgụ ọnwụ n'etiti mba dị iche iche: ọnụego dị elu na mba ndị na-enweta obere ego, karịsịa na mpaghara ndịda Sahara na Eshia.
Tụlee ọnụego ndị a na mba ndị nwere nnukwu ego: n'ofe North America, ọnụọgụ ọnwụ dị n'okpuru 0.1 maka mmadụ 100,000. Nke ahụ karịrị okpukpu 1000.
Ya mere, okwu gbasara mmetọ ikuku n'ime ụlọ nwere nkewa akụ na ụba doro anya: ọ bụ nsogbu nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ewepụla kpamkpam na mba ndị nwere nnukwu ego, mana ọ ka bụ nnukwu nsogbu gburugburu ebe obibi na ahụike na obere ego.
Anyị na-ahụ mmekọrịta a nke ọma mgbe anyị na-eme atụmatụ ọnụego ọnwụ na ego, dịka egosiri,Ebe aE nwere mmekọrịta na-adịghị mma siri ike: ọnụọgụ ọnwụ na-ebelata ka mba na-aba ọgaranya. Nke a bụkwa eziokwu mgbemee ntụnyere an'etiti oke ịda ogbenye na mmetụta mmetọ.
Kedu ka ọnwụ sitere na mmetọ ikuku n'ime ụlọ si agbanwee ka oge na-aga?
Ọnwụ kwa afọ site na mmetọ ikuku n'ime ụlọ ebelatala n'ụwa niile
Ọ bụ ezie na mmetọ ikuku n'ime ụlọ ka bụ otu n'ime ihe ndị kacha ebute ọnwụ, nakwa ihe kacha bụrụ ihe egwu n'inwe obere ego, ụwa enweela ọganihu dị ukwuu n'ime iri afọ ndị na-adịbeghị anya.
N'ụwa niile, ọnụọgụgụ ndị nwụrụ kwa afọ site na mmetọ ikuku n'ime ụlọ adalata nke ukwuu kemgbe afọ 1990. Anyị na-ahụ nke a n'ihe ngosi ahụ, nke na-egosi ọnụọgụgụ ndị nwụrụ kwa afọ site na mmetọ ikuku n'ime ụlọ n'ụwa niile.
Nke a pụtara na n'agbanyeghị na-aga n'ihummụba nke ndị mmadụn'ime iri afọ ndị na-adịbeghị anya,mkpokọtaỌnụọgụ ndị nwụrụ site na mmetọ ikuku dị n'ime ụlọ ka na-ebelata.
Si na https://ourworldindata.org/indoor-air-pollution bịa
Oge ozi: Nọvemba-10-2022